Kultura literacka Japonii

Kultura literacka Japonii

dr hab. Iwona Kordzińska-Nawrocka

Wykład stanowi wprowadzenie do literackiego dorobku dawnej kultury japońskiej, nazywanej w historiografii mianem klasycznej, a przypadającej na okres od VI do XVIII w. Celem wykładu jest więc dostarczenie przeglądu najważniejszych zagadnień z dziedziny literatury z uwzględnieniem społeczno-kulturowego kontekstu jej rozwoju. Omówiona zostanie ogólna periodyzacja epok literackich (dworska, rycerska, mieszczańska) i najważniejsze zjawiska w rozwoju literatury klasycznej. Przedstawiona zostanie również typologia form i gatunków literackich: cechy kompozycyjne, stylistyczne i tematyczne, gatunki literatury oralnej, klasyczne pojęcie liryki japońskiej (waka) i najważniejsze środki wypowiedzi poetyckiej, powieść dworska (ochō monogatari) i epos rycerski (gunki monogatari), opowieści (setsuwa) i bajki (otogizōshi). Omówione gatunki zostaną zaprezentowane w perspektywie diachronicznej, co pozwoli odtworzyć nie tylko ich trwałe determinanty, ale również prześledzić zmiany jakim podlegały. Przedstawione zostaną ponadto ideały piękna dworskiego miyabi, mono no aware, okashi, i mieszczańskiego iki, sui sformułowane w dziełach literackich, wzory osobowościowe bohaterów literackich, historyczna topika literacka: tematy imienne i serie tematyczne oraz język i publiczność literacka. Analizie zostaną poddane fragmenty najwybitniejszych dzieł klasycznej literatury, do których należą zarówno antologie poetyckie Man’yoshū, Kokinshū, jak i powieść Genji monogatari Murasaki Shikibu, przykłady literatury eseistycznej Makura no sōshi Sei Shōnagon, epos wojenny Heike monogatari oraz powieść mieszczańska Kōshoku ichidai onna  i Kōshoku ichidai otoko Ihary Saikaku.

Analizie zostaną poddane fragmenty najwybitniejszych dzieł klasycznej literatury japońskiej, do których należą antologie poetyckie Manyoshū (Dziesięć tysięcy liści), Kokinshū (Zbiór wierszy dawnych i współczesnych), Shinkokinshū (Nowy zbiór wierszy dawnych i współczesnych), jak i powieść Genji monogatari (Opowieść o księciu Genjim) Murasaki Shikibu, przykłady literatury eseistycznej Makura no sōshi (Zapiski spod poduszki) Sei Shōnagon i Tsurezuregusa (Zapiski z wolnych chwil) Kenko Hōshi, epos wojenny Heike monogatari (Opowieść o rodzie Taira) oraz powieść mieszczańska Kōshoku ichidai onna (Żywot kobiety swawolnej) Ihary Saikaku.