FONOHOLIZM. Poza zasięgiem.

FONOHOLIZM. Poza zasięgiem.

Wyobrażasz sobie życie bez telefonu? Takie zwykłe, codzienne, zawodowe i osobiste?


Wielu z Was mówi, że poradziłoby sobie bez problemu bez telefonu, a przede wszystkim Internetu i dostępu do aplikacji, komunikatorów, wyszukiwarki.


To myślenie życzeniowe. Bardzo chciałabym, aby tak było. Odkładasz telefon do szuflady i….nie umiesz żyć! Oglądasz film, czytasz książkę, uczysz się, jesz, rozmawiasz ze znajomymi – nieważne co robisz, i tak co jakiś czas sprawdzasz, czy ktoś do ciebie nie napisał. Nie dopuszczasz do sytuacji, w której telefon mógłby się rozładować. Nosisz ze sobą ładowarkę? Nie chcesz być poza zasięgiem. Kiedy zapomnisz telefonu, robisz wszystko, by znów mieć go przy sobie, choćby miało to oznaczać zawrócenie do domu, czy spóźnienie na ważne spotkanie. Bo to jest najważniejsze. Zobacz, nawet gdyby miał to być jeden dzień poza zasięgiem, nie dopuszczasz do tego, aby się wydarzył.

Czym jest fonoholizm? Fonoholizm to nic innego, jak uzależnienie od telefonu komórkowego (smartfona). Nałóg. Niektórzy są zdania, że fonoholizm można śmiało zaliczyć do grona chorób cywilizacyjnych! W ostatnim okresie, co nasiliła pandemia, fonoholizm stał się ogromnym, wciąż rosnącym problemem. Większość konsekwencji trwania w nałogu fonoholizmu jest taka sama, jak w przypadku każdego innego uzależnienia – izolacja społeczna, depresja, utrata zainteresowań i pasji, trudności w relacjach, zaniedbywanie swoich podstawowych potrzeb, takich jak sen czy wypoczynek, trudności z koncentracją, zaniedbywanie obowiązków zawodowych czy rodzinnych, ale również zubożenie języka czy częste błędy językowe, pogorszenie wzroku, zespół „cieśni nadgarstka”, problemy ze snem, zaburzenia odżywiania czy bóle głowy. Zapewne nie raz zaobserwowałeś u siebie, któryś z wymienionych. Jeżeli pojawia się sporadycznie i nie w pełnej grupie pozostałych objawów – to absolutnie normalne i nie musi świadczyć o uzależnieniu. Ważna jest samoobserwacja i szczerość z samym sobą, a także chwila zastanowienia, jeżeli ktoś zwraca nam uwagę na ilość czasu spędzanego w telefonie.


Mam kontrolę!

Jak rozpoznać uzależnienie od telefonu? Jakie objawy świadczą o fonoholizmie? Jak już wcześniej wspomniałam, wskazanie granicy pomiędzy rozsądnym korzystaniem z telefonu komórkowego, a uzależnieniem nie jest ani łatwe, ani proste, ponieważ najczęściej sami nie widzimy problemu. Jeśli podejrzewasz wystąpienie uzależnienia od telefonu u kogoś bliskiego lub u siebie, warto zwrócić uwagę na pewne zachowania, które stanowią objawy behawioralnego uzależnienia od smartfona:

  • noszenie telefonu cały czas przy sobie
  • pojawienie się złości, a nawet agresji u osoby, która jest zmuszona rozstać się z telefonem
  • zastąpienie realnych kontaktów z innymi, komunikowaniem się z nimi za pomocą telefonu, unikanie kontaktów z innymi ludźmi
  • automatyczne sięganie po telefon, bez konkretnego powodu
  • częste komunikowanie się z innymi za pomocą mediów społecznościowych nawet w mało istotnych sprawach
  • odczuwanie silnego dyskomfortu, lęku i frustracji, czasem nawet pojawienie się ataków paniki w przypadku rozładowania telefonu i niemożności jego szybkiego naładowania
  • częste nerwowe sprawdzanie telefonu
  • omamy słuchowe – osobie uzależnionej często wydaje się, że słyszała dzwonek swojego telefonu
  • niemożność powstrzymania się od korzystania z telefonu w celu dokonania przeglądu portali społecznościowych, portali informacyjnych
  • utrudniony kontakt w relacjach rodzinnych. Bliscy są zaniedbywani z powodu nadmiernego poświęcania czasu nałogowi.
  • brak kontroli nad upływającym czasem

Uzależnienie od telefonu jest bardzo realnym zagrożeniem, które może prowadzić do wielu negatywnych konsekwencji. Nadmierne korzystanie z telefon tylko pozornie jest nieszkodliwe. Szczególnie niebezpiecznym jest fakt, że osoba uzależniona kompletnie nie zdaje sobie sprawy z pojawienia się nałogu.


Dlaczego tak się dzieje? Przyczyn prowadzących do pojawienia się uzależnienia od telefonu komórkowego jest naprawdę wiele. Na pewno przyczyniła się do nich pandemia i wydają się być wręcz oczywiste bądź łatwo argumentowane. Najczęściej wymieniam:

  • lęk przed samotnością
  • problemy w nawiązywaniu relacji z innymi
  • nieśmiałość
  • problemy w gospodarowaniu własnym czasem
  • chęć zaimponowania z powodu braku akceptacji i niskiej samooceny
  • złe wzorce (rodzice uzależnieni od smartfona)
  • potrzeba akceptacji i bycia ważnym, potrzebnym, istotnym, przynależnym
  • powszechność korzystania z telefonu, co daje pozory braku jakiegokolwiek niebezpieczeństwa
  • brak hobby i zainteresowań
  • brak pieniędzy na rozwój

Skutki fonoholizmu są groźne zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Ja zwrócę uwagę na kwestię psychiki, ponieważ na niej się znam, a ponadto to ona ma wpływ na stan fizyczny naszego organizmu. Jeżeli mówimy o skutkach fonoholizmu już jako uzależnienia, które trwa, najistotniejszymi skutkami wydają mi się:

  • odczuwanie psychicznego przymusu ciągłego używania telefonu i sprawdzania nowych powiadomień
  • pojawienie się szeregu nieprzyjemnych uczuć i emocji: niepokoju, rozdrażnienia, ataków paniki, złości, agresji w wypadku rozładowania telefonu lub braku łączności z internetem (również agresji fizycznej wobec siebie lub wobec innych)
  • niezadowolenie i wrogość powodowane koniecznością zaprzestania korzystania z telefonu
  • uzależnienie odczuwania poczucia bezpieczeństwa z posiadaniem naładowanego telefonu z dostępem do internetu
  • nadużywanie korzystania z telefonu mimo zmęczenia, niewyspania, zaniedbywania innych obowiązków
  • wycofanie się z kontaktów społecznych w rzeczywistym świecie, zastąpienie ich wirtualną formą
  • zaniedbywanie obowiązków domowych, zawodowych
  • zaniedbywanie rodziny, pojawienie się konfliktów domowych
  • rezygnacja z aktywności fizycznej oraz hobby na rzecz korzystania z telefonu
  • rozproszenie, problemy z koncentracją
  • przejawianie tendencji do izolowania się
  • przeciążenie informacyjne, skutkujące przeciążeniem organizmu

Jak mogę sobie pomóc?

Czy fonoholizm można leczyć? Można, a nawet trzeba leczyć. Pojawia się w takim razie kolejne pytanie: jak mogę sobie lub komuś pomóc? Stopniowo. Walka z uzależnieniem polega na podjęciu długotrwałych działań. Nałóg nie pojawił się z dnia na dzień, i nie zniknie też od razu. Wypracowanie zdrowych nawyków, które zastąpią złe, wymaga czasu, cierpliwości i zaangażowania. Właśnie dlatego pierwszym i najważniejszym krokiem jest uzmysłowienie osobie uzależnionej, że ma problem, z którym powinna walczyć. Nie jako zarzut i krytyka, ale jako wyraźna troska i zrozumienie. Ogromną rolę odgrywa w tym wypadku szczera rozmowa. Osoba, uzależniona od telefonu stopniowo traci zainteresowanie różnymi hobby oraz aktywnością fizyczną. Warto wyrwać osobę tkwiącą w wirtualnym świecie smartfona, organizując aktywne spędzanie czasu najlepiej na świeżym powietrzu, poza domem. Kolejnym istotnym sposobem na pomoc osobie cierpiącej z powodu fonoholizmu jest wspracie pschologa lub psychoterapeuty. Pomoc specjalisty okazuje się niezbędna zwłaszcza wtedy, gdy początki rozwijającego się uzależnienia zostaną niezauważone. W przypadku fonoholizmu jest to bardzo częste zjawisko, przede wszystkim ze względu na brak wyraźnej granicy pomiędzy zwyczajnym korzystaniem z telefonu a uzależnieniem. Psychoterapeuta pomoże ustalić przyczynę, która doprowadziła do rozwinięcia się uzależnienia oraz pomoże pokonać trudności i dokonać niezbędnych w życiu pacjenta zmian. Czas trwania leczenia uwarunkowany jest od stopnia uzależnienia, zaangażowania pacjenta w walkę z nałogiem, oraz od wsparcia najbliższych osób.

Prewencja i działanie.

Pamiętajcie proszę, że prewencja to podstawa. Czy jest sposób aby obronić się przed uzależnieniem od telefonu, podczas gdy każdego dnia jesteśmy niemal zmuszeni do korzystania z niego? Przede wszystkim warto nałożyć sobie pewnego rodzaju ograniczenia, związane z korzystaniem ze smartfona. Jeśli samokontrola okazuje się problematyczna, można skorzystać z aplikacji monitorujących czas spędzany przed ekranem telefonu. Mądrym posunięciem będzie wprowadzenie zasad, według których cała rodzina nie korzysta z telefonu podczas spożywania posiłków, spędzania czasu w grodzie rodziny oraz tuż przed zaśnięciem. Ryzyko uzależnienia się od telefonu z pewnością będzie mniejsze, gdy w odpowiedzialny sposób będziemy korzystać z tego urządzenia. Fonoholizm to niebezpieczne i podstępne uzależnienie, z którym może spotkać się każdy z Was.